بررسی رشد اقتصادی ترکیه در ۲۰ سال گذشته : توسعه صنعتی بدون صنعت

🌎 اقتصاد ترکیه طی دو دهه گذشته ، به ویژه پس از بحران مالی سال ۲۰۰۱، گام‌های بزرگی به سوی رشد پایدار برداشته و میانگین رشد سالانه‌ای حدود ۵.۷ درصد داشته است. اما این رشد به‌رغم ظاهر امیدوارکننده‌اش، از مشکلات عمده‌ای رنج می‌برد: رشد بدون بهره‌وری، تخصیص نادرست منابع، و تمرکز بر ساخت‌وساز به جای توسعه تکنولوژی و افزایش بهره‌وری.

🌎 در طی این دوره، به‌ویژه پس از سال ۲۰۰۷، رشد اقتصادی ترکیه عمدتاً مبتنی بر بخش ساخت‌وساز بوده است. این رشد هرچند موجب اشتغال‌زایی و تقویت اقتصاد شد، اما منجر به توسعه فناورانه، ارتقای بهره‌وری و کاهش نابرابری‌های اقتصادی نشد. ساختار اقتصاد سیاسی حامی‌پرورانه و تمرکز بر خرید رأی نیز به تضعیف نهادهای اقتصادی و فرهنگی کشور منجر شده است.

🌎 رشد اقتصادی بدون بهره‌وری

بر اساس داده‌های بانک جهانی، میانگین رشد بهره‌وری کل عوامل (TFP) در اقتصاد ترکیه، به‌استثنای دوره‌ای کوتاه بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶، تقریباً صفر بوده است. به عبارتی، ترکیه در این دوره از رشد اقتصادی بدون ارتقای بهره‌وری برخوردار بوده است. از یک سو رشد تولید ناخالص داخلی به سطح بالایی رسیده، اما در عین حال بهره‌وری کل عوامل به‌شدت کاهش یافته است.

🌎 چالش‌های تکنولوژیک و صادرات

از سال ۲۰۰۷ به بعد، تغییرات مثبتی در محتوای فناوری صادرات ترکیه دیده نمی‌شود. صنایع با فناوری بالا و پیچیده در ترکیه رشد چندانی نداشته‌اند و اقتصاد ترکیه به‌رغم افزایش صادرات، نتوانسته است جایگاه مناسبی در صادرات کالاهای با فناوری پیشرفته کسب کند.

🌎 توسعه سیاسی و اقتصادی ناکافی

توسعه صنعتی ترکیه در دو دهه اخیر به جای تکیه بر صنایع مولد، بیشتر حول بخش ساخت‌وساز، خدمات و مالی شکل گرفته است. این روند مانع از ارتقای مهارت نیروی کار و رشد بهره‌وری شده و منجر به رشد بی‌کیفیت و ناپایدار گردیده است.

🌎 جمع‌بندی

ترکیه با رشد اقتصادی‌ای مواجه بوده است که کیفیت لازم برای پایداری و توسعه فراگیر را نداشته است. تمرکز بر ساخت‌وساز به‌عنوان تنها موتور رشد، نه تنها منجر به بهبود تکنولوژی و کاهش نابرابری نشده، بلکه مشکلاتی ساختاری را برای آینده اقتصادی این کشور به همراه دارد.